Depressie: kom er van af zonder anti-depressiva!

Depressiviteit, sombere gevoelens worden vaak beschouwd als problemen voortkomend uit onze ‘snelle maatschappij’. Nadat de omgeving aan heeft gedrongen om er eens mee naar de huisarts te gaan, komt deze vaak niet verder dan het voorschrijven van een anti-depressivum. Een doorverwijzing naar de geestelijke gezondheidszorg is niet altijd een oplossing, want daar komt men al gauw op een wachtlijst alvorens ze tot een intake-gesprek komen.
In dit artikel wil ik dieper in gaan op het fenomeen ‘depressie’, de mogelijke oorzaken beschrijven en ik wil graag een inkijkje geven hoe wij in onze praktijk dit probleem aanpakken.

De aanleiding

Er is altijd wel een aanleiding, een gebeurtenis, een moment in het leven waar het begonnen is.

In bovenstaande schema staan 12 oorzaken benoemd waar depressieve gevoelens uit voort kunnen komen. Enkelen zijn wellicht zeer herkenbaar. Maar het is de vraag wanner je over een depressie spreekt en wanneer dat het sombere gevoelens zijn.

Wanneer spreek je van een depressie?

Binnen de reguliere geneeskunde spreek je van een depressie als je ten minste twee weken last hebt van sombere gevoelens, minder interesse en plezier hebt. Daarnaast is er sprake van tenminste 5 van onderstaande symptomen:

  1. Duidelijk afvallen of juist aankomen
  2. Slapeloosheid of net veel slapen
  3. Traagheid of lichamelijke onrust
  4. Vermoeidheid, weinig energie
  5. Je waardeloos of schuldig voelen
  6. Verminderde concentratie of besluiteloosheid
  7. Terugkerende gedachte aan de dood, plannen of poging tot zelfmoord

Connectie tussen darmen en hersenen

Lang is er de veronderstelling geweest dat de hersenen de rest van het lichaam aanstuurt. Maar onderzoek heeft aangetoond dat het andersom functioneert. ‘Het functioneren van de darmen heeft direct invloed op het functioneren van de hersenen’! De vraag is…”Hoe dan”?

Dit gebeurt via zenuwen, hormonen, het immuunsysteem en het bloed.
Maar hoe gaat het dan mis en hoe kom je dan aan depressive gevoelens?

Waar ‘geluk’ en ‘actie’ wordt gemaakt

Er zijn verschillende soorten hormonen (neurotransmitters) in je lichaam. Door sommigen voel je je angstig, boos of bang en van anderen word je euforisch, blij of gelukkig (de zogeheten gelukshormonen). Hoe meer serotonine, hoe minder we gevoelig zijn voor afwijzing. Je kan dus zeggen dat aanmaak van serotonine zorgt voor een boost van ons zelfvertrouwen.
Serotonine is een belangrijke neurotransmitter die invloed heeft op functies van je lichaam, zoals je stemming, eetlust, seksuele activiteit, slaap en beweging. De neurotransmitters zorgen voor de communicatie tussen de cellen in je hersenen. Serotonine is een belangrijke neurotransmitter, maar is niet de enige. Andere zijn dopamine, oxytocine en adrenaline.

Wat serotonine doet met je gevoel, doet dopamine om je in de ‘actie modus’ te zetten.

Neurotransmitters komen voort uit aminozuren (bouwstenen van eiwitten). Om bijvoorbeeld adrenaline (om te kunnen komen tot ‘vechten of vluchten’) te produceren zijn er een aantal stappen nodig.

Eiwitbronnen bevatten l-fenylalanine, dit essentiële (wat we zelf niet aanmaken) aminozuur wordt met behulp van onder andere foliumzuur omgezet in l-tyrosine, dat met hulp van een aantal cofactoren (hulpstofjes) via l-dopa wordt omgezet in dopamine.
Dopamine wordt vervolgens met hulp van SAMe, B12, B6 en folaat (biologisch actieve vorm van foliumzuur) weer omgezet in noradrenaline en adrenaline. Voor het produceren van melatonine gaat de omzetting via het essentiële aminozuur tryptofaan via 5-HTP naar serotonine en dan naar melatonine.

En zo zet het lichaam voedingstoffen om in neurotransmitters en hormonen.

Uit bovenstaande schema zijn enkele conclusies te trekken:
Het ene stofje heeft het andere nodig om aangemaakt te worden..
De stofjes kunnen alleen gemaakt worden als er voedingsstoffen gegeten worden om het te kunnen aanmaken..
Het betreft vooral eiwitten die nodig zijn om het aan te maken, eiwitten die het lichaam niet zelf kan aanmaken..
Er zijn hulpstofjes nodig om ze aan te kunnen maken, vooral magnesium, b-vitamines en vitamine c.
En wat belangrijk is: Als adrenaline nodig is door stress dan krijgt het linker rijtje voorrang op rechts. Alle hulpstofjes die nodig zijn voor het kunnen slapen en/of gelukkig voelen worden gebruikt voor het proces om adrenaline te kunnen maken. Overleven wordt belangrijker dan slapen!

Dus het eten van nuttige voedingsmiddelen is van belang, dus het goed verwerken van de voedingsmiddelen in de darmen is ook belangrijk. Het goed functioneren van het spijsverteringssysteem is nodig om tot deze belangrijke stofjes te komen!

Belangrijke rol van de darmen

Dat de darmen een belangrijke rol spelen staat buiten kijf!
Voedingsstoffen om deze belangrijke stoffen aan te kunnen maken dienen op een juiste manier verteert te worden. Om alles wat je eet goed te kunnen verteren speelt het microbioom van de darmen een cruciale rol. Als ik spreek over ‘microbioom’ dan bedoel ik de bouw van de darmen, het slijmvlies en de bacteriën.
Indien het microbioom niet goed functioneert lopen we kans op laaggradige ontstekingen en ‘neuro-inflammatie’ (ontstekingen van het zenuwstelsel). Laaggradige ontstekingen zijn ontstekingen waar het immuunsysteem ‘wakker van wordt en aan het werk gaat’, maar niet zoals bij een griepvirus waar alles plat gaat….maar stilletjes, je voelt je moe, lusteloos maar te weinig om echt ziek te zijn.

onderkant plaatje is de ‘bloed kant’, bovenkant (blauw) binnenkant darmwand

zoals u in het bovenstaande plaatje kunt zien is de darmwand een soort van barrière voor het bloed. Het is dus zaak dat de darm sterk is en niet alles zomaar doorlaat naar het bloed. Er zijn een aantal stofjes en omstandigheden die deze natuurlijke afscheiding slechter laten worden. De bekendste zijn gluten. Indien de darmen gluten ‘doorlaten’ richting bloedbaan dan gaat het immuunsysteem reageren en ontstaat er een ontstekingsreactie. Mensen met een flinke gluten intolerantie zullen het snel merken, mensen die een beetje intolerant zijn herkennen het vaak niet waarom ze zo moe en lusteloos zijn. Gluten zijn in staat om de ‘schuifdeuren richting het bloed’ open te zetten, met als gevolg dat er een laaggradige ontsteking gaat ontstaan.